ON julggaštus álgoálbmotvuoigatvuođaid birra álgoálbmotnuoraid várás
SÁMI IEŠMEARRIDEAPMI - AUTONOMIIJA JA IEŠSTIVREN: OAHPAHUS, DUTKAN JA KULTUVRA
Mánáidkonvenšuvdna ja sámi mánát Norggas
ILO-KONVENŠUVDNA NR 169 Giehtagirji
Sámi Iešmearrideapmi : Sisdoallu ja čađaheapmi
 
 
 
 
Promotion and protection of all human rights, civil, political, economic, social and cultural rights, including the right to development
Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples, James Anaya
Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights and fundamental freedoms of indigenous people
State of the World’s Indigenous Peoples

 
Álgoálbmogat čoahkkanan ráhkkanit bistevaš forumii
Álgoálbmogat leat álgočoahkkimiin (álgoálbmot caucus) ráhkkanan olles vahkkoloahppa dán jagáš bistevaš forumii mii ráhppo vuossárgga 7/5. Dán jagáš fáddá lea čielggadit mo fuomášumi áddejupmi (Doctrine of discovery) lea váikkohan álgoálbmogiida ja vahágahttán álgoálbmot servvodagaid birra máilmmi.


Álgoálbmot čoahkkin digáštállamiin Doctrine of Discovery. Govva: Siljá Somby / Gáldu

Dán jagáš fáttas lea bidjon earenoamaš deaddu álgoálbmotjulggáštusa 28 ja 37 artihkkalii, mii ohcala digáštállat guhkesáiggi váikkohusaid maid “fuomášupmi” lea buktán álgoálbmogiidda, ja makkár buhtadusain sáhtášii dustet maŋit áigge vaikkohusaid.

Earenoamážit leat ruvkedoaimmat ja eará sisabahkkemat álgoálbmoteatnamiidda šaddan lunddolaš ja áigeguovdilis sáhkavuorrun, ja álgoálbmot čoahkkin fuolastuvvá das ahte mo álgoálbmogat goddojit dahje bákkuin sirdojit čáhkket saji nu gohčuduvvon ovdáneapmái. Máŋgga riikkas ja ON ásahusain álgoálbmogat vásiit iežaset oainnetmeahttumiin.

Viidásoht álgoálbmogiid čoahkkin anuha bistevaš foruma dohkkehit ja muitalit eará ONa ásahusaide ahte dat fuomášumi áddejupmi lea čielga govvádus rasismas, amasolbmuid balus ja diskrimineremis ja ahte dat ovddida systemahtálaš vealaheami ja dominerema nuppiid badjel ovttaskas čearddain/oskujoavkkuin ja nu galggašii dat bisuhuvvon oaidnu fuomášumis dohkkehuvvot kriminálas dahkkun olbmočeardda vuostá ja maiddái fuonuhuvvot danin.

Álgoálbmot čoahkkin maid bivdá ahte ásahuvvo sierra čohkkánsadji álgoálbmot ovddasteaddjái ONa váldočoahkkimii. Seammás čoahkkin ávžžuha bistevaš foruma rahčat oaččuhit ONa mielláhttustáhtaid dohkkehit ILO 169 konvenšuvnna.
Álgoálbmogiid čoahkkin maid čuovvola nissoniid čoahkkima cealkámuša.
Seammás čoahkkin ohcala rievdadit nama bistevaš forumas nu ahte šattašii namman ONa bistevaš foruma álgoálbmot vuoigatvuođaide.

Loahpas álgoálbmogiid čoahkkin ávžžuha ahte WIPO (World Intellectual Property Organization) rievdada iežas njuolggadusaid nu ahte álgoálbmogat besset searvat proseassaide sin guoskávaš áššiide. Čoahkkin maid halidii ahte bistevaš forum galgá várret WIPO ahte jus sii eai rievdat iežas meannudanvugiid, de WIPO lea rihkkumen álgoálbmotjulggáštusa mearrádusaid.



Ođasmahttán 07.05.2012
Almmuhan: Silja Somby